Waarnemen - Voelen - Denken

Waarnemen - Voelen - DenkenSinds Aristoteles heeft de logica in onze maatschappij een grote vlucht genomen en is bij velen verworden tot rationaliteit. Een tegenhanger ervan is emotionaliteit. Wat is eigenlijk de waarde van voelen en denken en hoe verhouden deze twee zich?
En hoe vind je als mens nu een natuurlijke balans hierin?

Waarnemen

Alle interactie die wij met de wereld en andere mensen hebben, begint bij waarnemen wat er is. Wanneer je niet reageert op wat er op dat moment concreet is, dan reageer je dus op gedachten, ideeën, vooronderstellingen en overtuigingen in jezelf. Deze komen voort uit het verleden en zijn (soms) gericht op de toekomst, maar bevatten geen informatie over het hier en nu van het moment. Hoe beter je waarneemt wat er is, hoe adequater je kunt reageren.

Onze denkwereld bevat wel de kaders, waarbinnen we onze waarnemingen kunnen interpreteren. Zonder deze kaders, zouden onze waarnemingen geen enkele betekenis voor ons hebben.

Als je erop let, zul je merken dat je omgeving jou spiegelt hoe goed jouw waarneming is. Wanneer je bijvoorbeeld je hoofd stoot, betekent dat automatisch dat je waarneming niet adequaat is geweest: je hebt het voorwerp niet gezien. Dit maakt je erop attent dat je onvoldoende in het hier en nu aanwezig bent met je aandacht. Wanneer je een bevreemdende reactie van iemand krijgt, kun jij je afvragen in hoeverre jouw actie was afgestemd op wat er op dat moment gaande was: heb je goed waargenomen en wat heb je met die waarneming gedaan in jouw besluit tot actie?

Leren helder waar te nemen is een belangrijke stap in de ontwikkeling van meer (zelf)bewustzijn.

Voelen

Gevoel wordt vaak verward met emotie. Ik voel me boos, bang, blij, enzovoort.
Feitelijk is voelen een vorm van waarnemen. Je kunt fysiek voelen met je tastzin (hoe ruw is dat oppervlak)? Ook pijn en emoties kun je voelen.

Nog subtieler voelen is waarnemen wat er in je lijf en je energie gebeurt als gevolg van je waarnemingen. Je voelt (neemt waar) wat jouw reactie is op een situatie. Dit subtiele voelen geeft je veel extra informatie over wat de situatie van moment tot moment betekent voor jou. Omdat je hele systeem in eerste instantie direct en zonder denkfilters reageert, is deze informatie veel vollediger en nauwkeuriger dan wat je met gedachten ooit kunt concluderen.

Emoties zijn reacties op wat er nu gebeurt en deze reacties zijn meestal gekoppeld aan ervaringen uit het verleden. Ze waarschuwen je dat een vergelijkbare situatie ooit pijn heeft gedaan of je blij heeft gemaakt. Door deze emoties te voelen, krijg je extra informatie, die jou behulpzaam kan zijn bij het nemen van beslissingen in dit moment. Het is echter wel beperkte informatie, want het vaak verwijst naar het verleden.

Wanneer angst of pijn in het verleden erg groot is geweest en niet goed is verwerkt, kan het soms moeilijk zijn om deze emotie toe te laten (bewust te voelen) en er niet door overspoeld te raken. Het onderdrukken van emoties kost onbewust veel aandacht en energie. Zo’n vroegere emotie kan hierdoor jouw reactie op een situatie volkomen gaan bepalen. Uiteraard toon je dan geen adequate reactie.

Door jezelf te trainen om wat je voelt te onderscheiden in fysieke waarnemingen, emoties en energetische waarnemingen (zoals sfeer of voorgevoelens), ben je beter in staat om de waarde van de waarneming in te schatten en adequaat te reageren. Vraag je daartoe (eerst op rustige momenten) af: “Wat voel ik nu?” en vervolgens “Wat voor soort gevoel is dit?” en “Wat heeft dit mij te zeggen?” of “Welke informatie geeft mij dit?”

Leren je gevoelens te onderscheiden en de informatie die dat geeft te gebruiken voor een adequate reactie is een zeer behulpzame stap op weg naar bewust leven in het hier en nu.

Denken

Het denken komt eigenlijk op de laatste plaats, maar is zeker ook belangrijk.
Denken stelt ons als mens in staat om alle informatie te combineren en van daaruit beslissingen te nemen. Het denken kan verbindingen leggen, conclusies trekken, zich mogelijkheden voorstellen en mogelijke gevolgen onderzoeken. Van daaruit kunnen we een weloverwogen beslissing nemen. Dit alles kan soms razendsnel gaan.

Het denken kan echter alleen een volledig adequate beslissing nemen, wanneer het alle beschikbare informatie erbij betrekt. Dit vereist dus een goede waarneming van feiten en gevoelens voorafgaand aan het denken!

Veelgemaakte denkfouten zijn: het uitsluiten van informatie, het uitvergroten van bepaalde informatie (bijvoorbeeld emoties), het betrekken van irrelevante informatie en het vasthouden aan vooronderstellingen en overtuigingen.

Het grootste gedeelte van het denken gebeurt onbewust. Dit bevordert de snelheid enorm, wat vaak nodig is om bijvoorbeeld direct te reageren op een potentieel bedreigende situatie. Dit onbewuste aspect maakt echter ook dat we ons over het algemeen niet bewust worden van onze denkfouten. De enige manier om hier zicht op te krijgen is door onze beslissingen te evalueren via (opnieuw) waarneming van feiten en gevoelens. Leidde deze beslissing werkelijk tot de gewenste verandering in de situatie?

Het denken kan dus alleen adequaat zijn, als het gecombineerd wordt met waarnemen en voelen. Er dient een voortdurende wisselwerking te zijn tussen deze gebieden, om op elk moment goed te reageren op wat zich voordoet. Dit verklaart waarom zowel rationaliseren als volkomen leven vanuit gevoel nooit optimaal kan zijn.

Conclusie

Om optimaal te functioneren, van moment tot moment, moet er een optimale samenwerking zijn tussen waarnemen, voelen en denken. Door ons te oefenen in het versterken van deze afzonderlijke gebieden en hun onderlinge samenwerking, werken we aan het vergroten van ons bewustzijn van onszelf en de wereld. Daardoor zijn we beter in staat om adequaat te reageren op wat zich in ons leven voordoet.

Door waarnemingen te gebruiken om ons bewustzijn van zowel voelen als denken te vergroten en deze vloeiend te verbinden, functioneren we beter met minder moeite. Het maakt het leven lichter en leuker.

 

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *